← πίσω στο βιβλίο
Η σιωπή του κώδικα

Η νύχτα που ο COBOL δεν έσπασε

κεφάλαιο 1 από 3 · 5 Νοε 2026

Η οθόνη δεν έκανε τίποτα, και το έκανε με τόση αξιοπρέπεια που ο Μάρκος Ανδρέου, τριάντα τεσσάρων ετών, κάτοχος τεσσάρων πιστοποιήσεων και μιας εντελώς αδικαιολόγητης εκτίμησης για τον εαυτό του, ένιωσε για πρώτη φορά ότι τον κοιτάζει ένα έπιπλο.

Ήταν δύο και δέκα τα ξημερώματα, Νοέμβρης, και έξω έβρεχε με τη λεπτή, επίμονη ευγένεια ενός πιστωτή. Ο θάλαμος παρατήρησης είχε τέσσερις θέσεις εργασίας, γράμματα πράσινα πάνω σε μαύρη οθόνη: το πράσινο που κάποιος μηχανικός της δεκαετίας του ογδόντα είχε αποφασίσει ότι ηρεμεί τους χειριστές, χωρίς να φανταστεί ότι κάποτε θα καθόταν μπροστά του άνθρωπος που ηρεμεί μόνο όταν κάτι σπάσει.

Και ο Μάρκος έσπαγε πράγματα. Το ίδρυμα τον πλήρωνε γι’ αυτό: να σπρώχνει τα συστήματά του στην άκρη του τραπεζιού και να μετράει πόσο γρήγορα σπάνε. Ήταν καλός. Ήταν, έλεγε ο ίδιος, ο καλύτερος που είχε περάσει ποτέ από εκείνο το κτίριο, και κανείς δεν είχε βρει τον τρόπο να τον διαψεύσει χωρίς να χάσει τη συζήτηση.

Στην αργκό του επαγγέλματος, να «σπάσεις» ένα πρόγραμμα σημαίνει να το αναγκάσεις να κάνει αυτό που δεν έπρεπε: να το ταΐσεις με δεδομένα που δεν περιμένει, να του ζητήσεις δύο πράγματα που δεν γίνονται μαζί, να το πιέσεις μέχρι να κρασάρει, δηλαδή να σταματήσει απότομα και να ομολογήσει πού είναι η αδυναμία του. Το ίδρυμα πλήρωνε τον Μάρκο για να τις βρίσκει πρώτος, πριν τις βρει κάποιος που δεν θα έγραφε αναφορά.

Δύο μέρες πριν, στο φουαγιέ, είχε στοιχηματίσει με τον Γιώργο Σταύρου, τον sysadmin¹ που δούλευε στο κτίριο από τότε που οι υπολογιστές ανέλαβαν να κρατάνε τα λεφτά κάποιων πλουσίων και αργότερα όλων μας.

«Ο COBOL είναι αρχαιολογία,» είχε πει ο Μάρκος. «Και η αρχαιολογία σπάει με την πρώτη προσπάθεια.»

Ο Γιώργος είχε σηκώσει τους ώμους, με το βλέμμα ανθρώπου που βλέπει ένα κύμα να σκάει σε μια προβλήτα. «Αντέχει. Όχι επειδή είναι κάποια καινούργια, εξελιγμένη τεχνολογία, αλλά επειδή απλώς υπάρχει. Σαν προβλήτα. Φαντάζει βαρετή, αλλά είναι εκεί και κάνει τη δουλειά της. Και τα βαρετά πράγματα δεν πεθαίνουν ποτέ, γιατί κάνουν τη δουλειά τους αποτελεσματικά, όσα χρόνια κι αν περάσουν.»

Το έπαθλο: όποιος έχανε δεν θα διάλεγε φαγητό για το υπόλοιπο της εβδομάδας. Ο Μάρκος είχε ήδη χάσει, και κάθε δευτερόλεπτο που η οθόνη έμενε ήρεμη του πρόσθετε τόκο.


Ο COBOL, για όσους δεν του έχουν τον σεβασμό που του αξίζει, είναι μια γλώσσα που την έγραψε επιτροπή το 1959ᵃ: έξι άνθρωποι και ένα Πεντάγωνο που ήθελε μια κοινή γλώσσα για όλα τα μηχανήματά του. Ήταν μια επιτροπή που είχε αποφασίσει ότι η ποίηση είναι υπερτιμημένη και ότι οι προτάσεις πρέπει να τελειώνουν με τελεία, σαν σε φορολογική δήλωση. Ένας από τους έξι, αγανακτισμένος με τη βραδύτητα της δουλειάς, αγόρασε μια ταφόπλακα με τη λέξη COBOL χαραγμένη πάνω της, για δεκαπέντε δολάρια, και την έστειλε στο Πεντάγωνοᵇ. Το 1975 ο Ντέικστρα έγραψε ότι η χρήση του ακρωτηριάζει το μυαλόᶜ. Η γλώσσα δεν πέθανε από κανένα από τα δύο.

Βγήκε μια γλώσσα που διαβάζεται σαν συμβόλαιο, και επειδή διαβάζεται σαν συμβόλαιο, κανείς δεν τολμούσε να την πειράξει. Υπολογίζεται ότι κάπου διακόσια είκοσι δισεκατομμύρια γραμμές της τρέχουν ακόμα, και ότι περνούν μέσα τους συντάξεις, μισθοδοσίες, ασφαλιστικές αποζημιώσεις και τρία τρισεκατομμύρια δολάρια την ημέραᵈ. Το 2000 ο κόσμος ξόδεψε εκατοντάδες δισεκατομμύρια για να τη σώσει από ένα ψηφίο της χρονιάς, και μετά έζησε το Y2Kᵉ σαν ανάπαυλα, όχι σαν προειδοποίηση. Το 2020 ένας κυβερνήτης στο Νιου Τζέρσεϊ των ΗΠΑᶠ βγήκε στην τηλεόραση και ζήτησε εθελοντές που ξέρουν COBOL, γιατί όσοι τον ήξεραν είχαν γεράσει και το κράτος δεν είχε πού να βρει άλλους. Τότε κατάλαβε ο κόσμος, με δεκαετίες καθυστέρηση, ότι ο πολιτισμός του ακουμπούσε πάνω σε κάτι που δεν ήξερε κανείς πώς δουλεύει.

Ο Μάρκος είχε διαβάσει την είδηση και είχε γελάσει. Ήταν από εκείνους που μεγάλωσαν με Python και Go, και έβλεπαν τον COBOL όπως βλέπει κανείς ένα ζώο σε κλουβί: με περιέργεια, και με την ανεπαίσθητη βεβαιότητα ότι το κλουβί υπάρχει για λόγο.

Απόψε δοκίμαζε τη SETL-09, μια ρουτίνα² διακανονισμού. Ο διακανονισμός είναι αυτό που γίνεται κάθε βράδυ, αφού όλοι έχουν πληρώσει τα πάντα. Όταν πληρώνεις έναν καφέ με κάρτα, τα χρήματα δεν πηγαίνουν πουθενά εκείνη τη στιγμή. Ανταλλάσσονται υποσχέσεις: η τράπεζά σου υπόσχεται στην τράπεζα του καφετζή. Το βράδυ, κάποιος πρέπει να μαζέψει τις υποσχέσεις όλης της ημέρας, εκατομμύρια από αυτές, να τις συμψηφίσει και να γράψει ποιος χρωστάει τι σε ποιον. Μια ρουτίνα χωρίς δόξα και χωρίς αντίπαλο, σαν τον newbie υπάλληλο που σφραγίζει τα χαρτιά στο τελευταίο γκισέ.

Ο Μάρκος της έστειλε ένα αίτημα φορτωμένο με ό,τι ήξερε για να κάνει ένα σύστημα να ξεχάσει ποιο είναι.

Το αίτημα μπήκε. Και δεν βγήκε.

Δεν υπήρχε κρασάρισμα. Το κρασάρισμα είναι ειλικρινές: ένα πρόγραμμα που σπάει σου λέει ότι τα βρήκε σκούρα. Δεν υπήρχε timeout³, ούτε προειδοποίηση, ούτε γραμμή στο log⁴. Η ρουτίνα έμοιαζε με υπάλληλο σε γκισέ που δεν σου λέει όχι: απλώς δεν σηκώνει το κεφάλι.

Το ξαναδοκίμασε. Τρεις φορές, πέντε, έξι. Έξι φορές το αίτημα χάθηκε στην ίδια ευγενική σιωπή. Την έβδομη η ρουτίνα απάντησε αμέσως, καθαρά, χωρίς ίχνος ενοχής, σαν άνθρωπος που σου κάνει μια χάρη για να μη σε αφήσει να υποψιαστείς ότι τον ενοχλείς.

Ο Μάρκος κοίταξε τις επτά γραμμές στη σειρά και ένιωσε κάτι που δεν είχε νιώσει ποτέ μπροστά σε σύστημα: ότι ήταν ο ένας από τους δύο που δεν είχαν αποφασίσει ποιος παρατηρεί ποιον.


Ο Γιώργος Σταύρου μπήκε στις τρεις παρά είκοσι με δύο καφέδες από μηχανή, που είχαν τη γεύση καμένου λάστιχου με λογαριασμό εξόδων. Ήταν εξήντα οκτώ, τετράγωνος και γκρίζος σαν το ίδιο το κτίριο, στο οποίο δούλευε εδώ και τριάντα πέντε χρόνια, τόσα που οι πόρτες θα άνοιγαν αν τις κοίταζε. Ήταν ο φύλακας του mainframe⁵: ο μόνος που κατέβαινε στο δωμάτιο των δεκαοκτώ βαθμών, πίσω από πόρτες που άνοιγαν μόνο με κάρτα που ο Μάρκος δεν είχε.

«Κερδίζω;» ρώτησε, και άφησε τον έναν καφέ στο πληκτρολόγιο.

«Η οθόνη δεν έσπασε,» είπε ο Μάρκος. «Δεν σημαίνει ότι κερδίζεις.»

«Μάλιστα.»

«Κάτι κρατιέται. Η SETL-09. Παίρνει το αίτημα και δεν το επιστρέφει. Ούτε σφάλμα, ούτε log. Μετά, μία στις επτά, απαντά κανονικά.»

Ο Γιώργος ήπιε μια γουλιά και δεν αντέδρασε. «Ο scheduler⁶ κοιτάει τη δέσμη⁷, όχι τις ρουτίνες. Αν γυρίσει η δέσμη, όλα πράσινα.»

«Δηλαδή τη ρουτίνα δεν την παρακολουθεί κανείς.»

«Είναι σαν τον πάτο της θάλασσας,» είπε ο Γιώργος. «Ξέρεις ότι υπάρχει.»

Ο Μάρκος άνοιξε το audit trail⁸ των έξι αιτημάτων που κρατήθηκαν. Δεν περίμενε τίποτα. Αλλά κάθε ένα από τα έξι τελείωνε με την ίδια υπογραφή, με οκτώ γράμματα, σαν χειρόγραφο σε περιθώριο:

OPERATOR: GIBARIAN

Στα επτά του έλειπε.

«Ποιος είναι ο GIBARIAN;»

Ο Γιώργος κοίταξε την οθόνη για μια στιγμή. Ήταν ο άνθρωπος που ήξερε ότι τα φαντάσματα δεν υπάρχουν, ακριβώς όπως ξέρει κανείς ότι ένα σπίτι έχει πάντα έναν ήχο που δεν εξηγείται. «Παλιός λογαριασμός. Δεν υπήρχε ποτέ σε καμία λίστα. Κανείς δεν τον έχει δει να δουλεύει, μόνο να υπογράφει. Έφυγε πριν έρθω εγώ.»

«Και γιατί υπογράφει απόψε;»

«Ένας λογαριασμός δεν υπογράφει,» είπε ο Γιώργος. «Ένα πρόγραμμα υπογράφει.»

Είπε κάτι ακόμα: έβγαλε από την τσέπη του ένα μικρό σημειωματάριο με σπιράλ, κίτρινο από τη χρήση, και το έβαλε πάνω στο γραφείο, ανοιχτό. Σελίδες γεμάτες γραμμές, μία δίπλα στην άλλη, πεντάδες με τη διαγώνιο, σαν μέρες σε φυλακή.

«Σαράντα μία φορές από τον Ιούνιο,» είπε. «Δεν υπάρχει πεδίο γι’ αυτό. Ο scheduler δεν θα το έγραφε. Το έγραψα εγώ.»

«Το είπες σε κάποιον;»

«Το είπα στη διοίκηση.» Ο Γιώργος κοίταξε τον καφέ του. «Είπαν ευχαριστώ.»


Το γραφείο της Άννας Λεοντή ήταν στον τελευταίο όροφο, εκεί που το πρωινό φως μπαίνει λοξό από τα ψηλά παράθυρα και πέφτει πάνω σε ένα γυάλινο τραπέζι άδειο, εκτός από ένα λάπτοπ, ένα ποτήρι νερό και ένα κινητό με την οθόνη προς τα κάτω. Ήταν σαράντα πέντε και είχε το πρόσωπο ανθρώπου που έχει υπογράψει πολλά χαρτιά χωρίς να τα διαβάσει, όχι από αμέλεια αλλά από ανάγκη, όπως ο ναυαγός που πιάνεται από οτιδήποτε επιπλέει.

«Κύριε Ανδρέου. Δύο προτάσεις. Τι βρήκατε;»

Ο Μάρκος είχε προετοιμαστεί για πέντε λεπτά. Του έδωσε δύο. «Μια ρουτίνα διακανονισμού δεν απαντά κατά διαστήματα. Δεν παράγει σφάλμα και δεν γράφει log, και το σύστημα ελέγχου τη δείχνει ολοκληρωμένη.»

Δεν της είπε για τον GIBARIAN, ούτε για το σημειωματάριο. Ήταν δική του η ανακάλυψη, και ο Μάρκος δεν μοιραζόταν ποτέ τις ανακαλύψεις πριν καταλάβει τι αξίζουν.

Η Άννα δεν ανασήκωσε φρύδι. Δεν είχε ρωτήσει τι σημαίνει «ρουτίνα». «Η αναφορά σας θα διαβαστεί από ανθρώπους που ξέρουν να διαβάζουν μόνο μία λέξη: κίνδυνος. Δεν θα ρωτήσουν τι είναι μια ρουτίνα. Θα πουλήσουν.»

«Άρα θέλετε να τη θάψω.»

«Θέλω να γράψετε ό,τι μπορείτε να αποδείξετε. Μπορείτε να αποδείξετε επιφάνεια επίθεσης;»

Ο Μάρκος ήθελε να πει ναι. Ήταν τόσο κοντά στο ναι που το ένιωσε στο στόμα του σαν γεύση μετάλλου. «Όχι.»

«Τότε δεν ανήκει στο αντικείμενο της εργασίας σας.»

«Δεν μπορώ να εξηγήσω αυτό που βρήκα.»

«Ακριβώς,» είπε η Άννα.

Στο μισό δευτερόλεπτο που ακολούθησε, εκείνη γύρισε το κινητό με την οθόνη προς τα πάνω, κοίταξε κάτι, και το ξαναγύρισε. Ο Μάρκος, που δεν έβλεπε παρά αυτά που έβλεπαν οι άλλοι χωρίς να τα προσέχουν, κατάλαβε ότι κάποιος στην άλλη άκρη της οθόνης περίμενε απάντηση. Και ότι η Άννα δεν ήταν η πρώτη που είχε ρωτηθεί.

«Ο εκσυγχρονισμός ξεκινά τη Δευτέρα,» είπε εκείνη. «Έχουμε μία ευκαιρία να τον κάνουμε σωστά. Μη μου τη χαλάσετε με κάτι που δεν μπορείτε να εξηγήσετε.»

Δεν υπήρχε απειλή στη φωνή της. Ήταν χειρότερο: υπήρχε παράκληση, ντυμένη με κοστούμι.


Την αναφορά την έγραψε το βράδυ, στον θάλαμο με το πράσινο φως να κυλάει πάνω στα πλήκτρα σαν νερό σε αυλάκι. Έγραψε για τα δικαιώματα πρόσβασης, για την κρυπτογράφηση, για την ακεραιότητα των δεδομένων, για κάθε πόρτα που είχε σπρώξει και δεν είχε ανοίξει. Έγραψε και μία πρόταση που ήταν αληθινή με τον τρόπο που είναι αληθινές οι σκιές: «Δεν εντοπίστηκε εκμεταλλεύσιμη επιφάνεια επίθεσης.»

Ήταν σωστή. Και ήταν το πιο ψεύτικο πράγμα που είχε γράψει ποτέ. Υπάρχουν αλήθειες που λένε ψέματα με ακρίβεια χειρουργού, και ο Μάρκος μόλις είχε κάνει την πρώτη του επέμβαση.

Στις έντεκα και πενήντα η πρόσβασή του στο σύστημα είχε δέκα λεπτά ζωής. Το κτίριο είχε αδειάσει. Κάτω θα έμεναν μόνο οι φύλακες και ο βραδινός χειριστής, και, δύο ορόφους πιο κάτω, πίσω από την πόρτα με την κάρτα, ο Γιώργος.

Από το απόγευμα, το εργαλείο καταγραφής του εκσυγχρονισμού περνούσε τις ρουτίνες μία-μία, για να φτιάξει τον κατάλογο της μετάβασης. Ο Μάρκος το είχε δει στη λίστα των διεργασιών και δεν το είχε προσέξει, όπως δεν προσέχεις τον θόρυβο ενός ψυγείου.

Ο Μάρκος δεν είχε σκοπό να το κάνει. Το σώμα του ήταν πιο γρήγορο από την απόφασή του. Έστειλε ένα τελευταίο αίτημα στη SETL-09.

Η ρουτίνα απάντησε αμέσως. Καθαρά. Χωρίς να το ξέρει, ο Μάρκος χαμογέλασε: σαν να τον είχε ευχαριστήσει κάποιος για κάτι που δεν είχε κάνει.

Τότε είδε τη δεύτερη γραμμή.

Η SETL-14, ρουτίνα διακανονισμού κι αυτή, με άλλον αριθμό, δεν την είχε αγγίξει ποτέ. Κανένας άνθρωπος δεν την είχε αγγίξει. Κι όμως, μπροστά στα μάτια του, χωρίς κανένα αίτημα από άνθρωπο, σταμάτησε. Δεν έπεσε, δεν ειδοποίησε. Απλώς έπαψε να κουνιέται, όπως παύει να κουνιέται το νερό πριν από κάτι.

Άνοιξε το audit trail της. Η πρώτη εγγραφή ήταν της ίδιας στιγμής, ώρα έντεκα πενήντα έξι: μια αυτόματη ανάγνωση από το εργαλείο του εκσυγχρονισμού, που περνούσε και από εκείνη τη ρουτίνα. Η δεύτερη ήταν η υπογραφή:

OPERATOR: GIBARIAN

Έσκυψε να την αντιγράψει. Στο ρολόι της οθόνης, τα ψηφία έγιναν μηδέν. Το σύστημα τον αποσύνδεσε μόνο του, με την ευγένεια ενός θυρωρού που κλείνει πόρτα, και οι δικαιοδοσίες του έπαψαν να υπάρχουν πριν προλάβει να τελειώσει τη λέξη.

Δύο ορόφους πιο κάτω, στο δωμάτιο των δεκαοκτώ βαθμών, ο Γιώργος Σταύρου άνοιξε το σημειωματάριό του και τράβηξε μια γραμμή. Μετά, αφού το σκέφτηκε, τράβηξε και μια δεύτερη, σε διαφορετική στήλη.

Έξω η βροχή συνέχιζε να χρωστάει σε όλους.


Επεξηγήσεις όρων

1. Sysadmin

Ο sysadmin (system administrator, διαχειριστής συστημάτων) είναι ο άνθρωπος που κρατά ζωντανά τα μηχανήματα ενός οργανισμού: τα στήνει, τα παρακολουθεί, τα διορθώνει όταν χαλάνε και ξέρει πού καταλήγει κάθε καλώδιο. Στα μεγάλα ιδρύματα είναι συνήθως ο μόνος που θυμάται γιατί έγινε κάτι πριν από είκοσι χρόνια.

2. Ρουτίνα

Ρουτίνα είναι ένα μικρό κομμάτι ενός προγράμματος που κάνει μία συγκεκριμένη δουλειά και τίποτα άλλο: υπολογίζει, μεταφέρει, ελέγχει. Ένα μεγάλο πρόγραμμα μοιάζει με εργοστάσιο γεμάτο ρουτίνες, η καθεμία στο δικό της μηχάνημα, και η καθεμία περιμένει να τη φωνάξει κάποια άλλη.

3. Timeout

Timeout (χρονικό όριο) είναι ο κανόνας ότι ένα πρόγραμμα δεν περιμένει για πάντα. Αν δεν πάρει απάντηση μέσα σε ορισμένο χρόνο, σταματά και δηλώνει ότι κάτι δεν πήγε καλά. Είναι ένας ειλικρινής τρόπος να αποτύχεις, γιατί όλοι βλέπουν ότι ο χρόνος τελείωσε. Στην ιστορία, η SETL-09 δεν κάνει ούτε αυτό.

4. Log

Το log είναι το ημερολόγιο ενός προγράμματος. Κάθε φορά που συμβαίνει κάτι (το πρόγραμμα ξεκινά, τελειώνει, αποτυγχάνει, κάποιος του ζητά κάτι) γράφει μια γραμμή σε ένα αρχείο, μαζί με την ώρα. Όταν κάτι πάει στραβά, οι τεχνικοί ανοίγουν το log για να καταλάβουν τι έγινε. Ένα πρόγραμμα που δεν γράφει τίποτα στο log ενώ κάτι συμβαίνει μοιάζει με μάρτυρα που αρνείται να καταθέσει.

5. Mainframe

Mainframe είναι ο κύριος υπολογιστής ενός μεγάλου οργανισμού: ένα τεράστιο μηχάνημα, κρατημένο σε ψυγμένο δωμάτιο, που τρέχει ασταμάτητα τις δουλειές που δεν επιτρέπεται ποτέ να σταματήσουν, όπως οι πληρωμές και οι λογαριασμοί. Δεν μοιάζει με υπολογιστή γραφείου, αλλά πάνω του στηρίζονται όλοι οι υπόλοιποι. Εκεί τρέχει και ο COBOL.

6. Scheduler

Scheduler (χρονοπρογραμματιστής) είναι το πρόγραμμα που αποφασίζει ποια δουλειά θα τρέξει, πότε και με ποια σειρά, σαν τον διευθυντή ενός εργοστασίου που ξυπνά τις μηχανές με το ρολόι. Δεν ελέγχει πώς δούλεψε κάθε μηχανή, μόνο αν τελείωσε η βάρδια. Αν όλα φαίνονται πράσινα, προχωρά στην επόμενη δουλειά.

7. Δέσμη (batch)

Δέσμη (στα αγγλικά batch) είναι ένα πακέτο εργασιών που τρέχουν όλες μαζί, συνήθως τη νύχτα, χωρίς κανείς να κάθεται μπροστά στην οθόνη. Μέσα σε μία δέσμη μπορεί να υπάρχουν εκατοντάδες ρουτίνες, όπως η SETL-09. Το σύστημα ελέγχει αν γύρισε ολόκληρη η δέσμη, όχι τι έκανε η καθεμία.

8. Audit trail

Το audit trail (ίχνος ελέγχου) είναι πιο αυστηρό από το log. Καταγράφει ποιος έκανε τι, πότε και με ποιον λογαριασμό. Το πεδίο OPERATOR δείχνει ποιος λογαριασμός ή ποιο πρόγραμμα έκανε την κάθε ενέργεια. Υπάρχει για τους ελεγκτές και για τα δικαστήρια, και δεν επιτρέπεται να σβήνεται. Αν το log είναι το ημερολόγιο του προγράμματος, το audit trail είναι το βιβλίο υπογραφών στην είσοδο του κτιρίου.


Ιστορικές σημειώσεις

a. Η επιτροπή του 1959

Τον Μάιο του 1959 το αμερικανικό Υπουργείο Άμυνας συγκάλεσε στο Πεντάγωνο μια συνάντηση γύρω στα σαράντα ανθρώπων, από κρατικές υπηρεσίες, κατασκευαστές υπολογιστών και μεγάλους χρήστες. Ο στόχος ήταν μια κοινή γλώσσα προγραμματισμού για επιχειρηματικές εφαρμογές: να διαβάζεται σχεδόν σαν αγγλικό κείμενο και να τρέχει σε μηχανήματα διαφορετικών εταιρειών. Η δουλειά ανατέθηκε σε μια μικρότερη υποεπιτροπή έξι ατόμων, από την IBM, την RCA και τη Sylvania. Το όνομα COBOL σημαίνει Common Business Oriented Language, δηλαδή «κοινή γλώσσα προσανατολισμένη στις επιχειρήσεις».

b. Η ταφόπλακα

Ο Χάουαρντ Μπρόμπεργκ, εκπρόσωπος της RCA στην επιτροπή, αγανακτισμένος με τη βραδύτητά της, αγόρασε μια ταφόπλακα με τη λέξη COBOL για δεκαπέντε δολάρια και την έστειλε στον Τσαρλς Φίλιπς, πρόεδρο της επιτροπής στο Πεντάγωνο. Το αρνιόταν για χρόνια. Το παραδέχτηκε το 1985, στην επέτειο των είκοσι πέντε χρόνων της γλώσσας, και η ταφόπλακα φυλάσσεται σήμερα στο Μουσείο Ιστορίας των Υπολογιστών, στις ΗΠΑ.

c. Ο Ντέικστρα

Ο Έντσγκερ Ντέικστρα (1930–2002) ήταν Ολλανδός επιστήμονας υπολογιστών και μία από τις πιο επιδραστικές φωνές του κλάδου. Σε κείμενό του του 1975 έγραψε ότι η χρήση του COBOL ακρωτηριάζει το μυαλό και ότι η διδασκαλία του θα έπρεπε να θεωρείται ποινικό αδίκημα. Ήταν υπερβολή από έναν άνθρωπο που του άρεσε να προκαλεί, και η γλώσσα τον επέζησε.

d. Τα νούμερα

Τα μεγέθη που αναφέρονται (διακόσια είκοσι δισεκατομμύρια γραμμές, τρία τρισεκατομμύρια δολάρια την ημέρα) είναι εκτιμήσεις που κυκλοφορούν σε μελέτες και δημοσιεύματα. Δεν υπάρχει επίσημος μετρητής, γιατί κανείς δεν έχει καταμετρήσει όλο τον COBOL που τρέχει. Το Μουσείο Ιστορίας των Υπολογιστών αναφέρει ήδη για το 1997 πάνω από διακόσια δισεκατομμύρια γραμμές.

e. Y2K

Πολλά παλιά προγράμματα αποθήκευαν το έτος με δύο ψηφία (98 αντί για 1998) για να εξοικονομούν χώρο. Στην αλλαγή του 2000, ο κίνδυνος ήταν να διαβάσουν το 00 ως 1900. Ο κόσμος ξόδεψε χρόνια και, κατά τις εκτιμήσεις, εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια για να διορθώσει τον κώδικα. Επειδή η διόρθωση πέτυχε και δεν έγινε τίποτα δραματικό, πολλοί κατέληξαν ότι ο κίνδυνος ήταν υπερβολή.

f. Νιου Τζέρσεϊ, 2020

Τον Απρίλιο του 2020, στην αρχή της πανδημίας, οι αιτήσεις για επίδομα ανεργίας εκτοξεύτηκαν και τα συστήματα της πολιτείας Νιου Τζέρσεϊ των ΗΠΑ, γραμμένα σε COBOL πριν από δεκαετίες, δυσκολεύονταν να αντεπεξέλθουν. Ο κυβερνήτης Φιλ Μέρφι ζήτησε δημόσια εθελοντές που ξέρουν τη γλώσσα. Παρόμοιες εκκλήσεις ακολούθησαν και σε άλλες πολιτείες.